To, że niemowlę trze oczy, najczęściej oznacza zmęczenie, senność albo rozdrażnienie. Jeśli pojawiają się jednak zaczerwienienie, nadmierne łzawienie, ropna wydzielina lub sklejone powieki, przyczyną może być niedrożność kanalika łzowego albo zapalenie spojówek.
Jak odróżnić zmęczenie od problemu z okiem?
Samo pocieranie oczu, zwłaszcza pod koniec dnia, po krótkiej drzemce lub przed zaśnięciem, zwykle nie świadczy o chorobie. Niemowlę może być wtedy senne, marudne i odwracać głowę od bodźców. Ząbkowanie także może zwiększać rozdrażnienie, a tym samym skłaniać dziecko do dotykania twarzy i oczu.
Niepokój powinny wzbudzić objawy widoczne w samym oku. Pomocne jest porównanie ich z typowym obrazem zmęczenia:
| Przyczyna | Wygląd oka | Wydzielina | Zachowanie dziecka |
|---|---|---|---|
| Zmęczenie | Oko bez wyraźnego zaczerwienienia i obrzęku | Brak albo niewielkie „śpiochy” w kąciku | Senność, ziewanie, rozdrażnienie, poprawa po odpoczynku |
| Niedrożny kanalik łzowy | Stałe łzawienie, zwykle bez silnego zaczerwienienia | Niewielka białożółta wydzielina, częściej po śnie | Dziecko może zachowywać się normalnie, choć pociera jedno oko |
| Zapalenie spojówek | Zaczerwienienie, obrzęk, czasem światłowstręt | Gęsta żółta lub żółto-zielona ropa albo wodnista wydzielina | Niepokój, częste pocieranie oka, łzawienie, czasem ból lub gorączka |
Niewielka ilość jasnej wydzieliny w kąciku po nocy może być fizjologiczna. Gęsta wydzielina, która skleja rzęsy i powieki, jest innym objawem i wymaga uważnej obserwacji.
Dlaczego niemowlę trze oczy?
Zmęczenie i senność
Pocieranie oczu jest jednym z sygnałów, że dziecko potrzebuje snu. Może towarzyszyć mu ziewanie, odwracanie wzroku, marudzenie lub trudność z wyciszeniem. Jeżeli po odpoczynku objaw znika, a oko wygląda prawidłowo, zwykle nie ma powodu do niepokoju.
Niedrożność kanalika łzowego
U niemowląt kanaliki łzowe są wąskie i mogą nie odprowadzać łez prawidłowo. Ich niedrożność powoduje zastój łez, stałe łzawienie i gromadzenie wydzieliny w wewnętrznym kąciku oka. Charakterystyczne jest to, że oko może wyglądać na „płaczące”, ale nie musi być mocno czerwone.
Wydzielina przy niedrożnym kanaliku bywa białożółta i częściej pojawia się po śnie. Jeśli staje się obfita, gęsta, ciemniejsza albo dołącza się zaczerwienienie, potrzebna jest konsultacja pediatry lub okulisty dziecięcego. Lekarz może zalecić masaż worka łzowego, ale sposób jego wykonywania powinien zostać pokazany rodzicowi.
Zapalenie spojówek, alergia lub podrażnienie
Zapalenie spojówek może mieć podłoże bakteryjne, wirusowe lub alergiczne. Przy zakażeniu bakteryjnym wydzielina jest zwykle gęsta i żółtawa, a powieki mogą się sklejać. Zakażenie wirusowe częściej powoduje wodniste łzawienie, zaczerwienienie i może występować razem z katarem lub kaszlem. Adenowirusy są jedną z przyczyn wirusowego zapalenia spojówek, które często zaczyna się w jednym oku i przenosi na drugie.
Przy alergii częściej występują łzawienie i swędzenie, a wydzielina jest bardziej wodnista. Jednostronne pocieranie oka może też wynikać z podrażnienia lub ciała obcego. Nie próbuj usuwać wbitego przedmiotu na własną rękę.
Niemowlę często przenosi drobnoustroje z nosa lub ust do oczu, ponieważ dotyka twarzy rączkami. Z tego powodu mycie rąk rodzica i dziecka ogranicza ryzyko rozprzestrzeniania się infekcji.
Jak bezpiecznie przemywać oko niemowlęcia?
Przy niewielkiej wydzielinie możesz oczyścić oko jałowym gazikiem zwilżonym solą fizjologiczną. Postępuj w następującej kolejności:
- Umyj ręce przed przemywaniem i ponownie po zakończeniu czynności.
- Przygotuj sól fizjologiczną oraz osobny, jałowy gazik dla każdego oka.
- Delikatnie przemyj powiekę od zewnętrznego kącika w kierunku nosa.
- Jeśli wydzielina pozostała, użyj nowego gazika zamiast ponownie pocierać oko.
- Wyrzuć zużyte gaziki i nie dotykaj końcówką opakowania powierzchni oka ani rzęs.
Jeden gazik służy do jednego oka i jednego przetarcia. Zmniejsza to ryzyko przeniesienia zakażenia. Nie stosuj w oku niemowlęcia rumianku, herbaty ani mleka matki. Mogą podrażnić delikatną powierzchnię oka lub wywołać reakcję alergiczną. Kropli z antybiotykiem ani innych leków nie używaj bez zaleceń lekarza.
Kiedy skontaktować się z lekarzem?
Pediatra lub okulista powinien ocenić dziecko, gdy wydzielina nawraca, objawy utrzymują się mimo higieny albo pocieranie wyraźnie się nasila. Pilnej konsultacji wymagają szczególnie:
- silne ropienie i powieki sklejające się po śnie,
- wyraźne zaczerwienienie oka, obrzęk lub zmiany na rogówce,
- światłowstręt, silny ból oka albo głowy,
- pogorszenie widzenia, podwójne widzenie lub tęczowe koła wokół źródeł światła,
- zmiana kształtu źrenicy, uraz oka albo podejrzenie ciała obcego,
- gorączka i wyraźne pogorszenie ogólnego samopoczucia dziecka.
Jeśli niemowlę tylko pociera oczy przed snem, a po odpoczynku wraca do normalnego zachowania, najczęściej jest to naturalny sygnał zmęczenia. Gdy pojawia się ropa, zaczerwienienie lub stałe łzawienie, nie diagnozuj dziecka wyłącznie na podstawie wyglądu wydzieliny – oczy niemowlęcia powinien obejrzeć lekarz.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W razie niepokojących objawów skonsultuj dziecko z pediatrą lub okulistą.
