Niemowlak często puszcza bąki najczęściej z powodu niedojrzałości układu pokarmowego i połykania powietrza podczas karmienia lub płaczu. Jeśli dziecko prawidłowo przybiera na wadze, je, ma okresy spokoju i nie pojawiają się objawy alarmowe, gazy zwykle są fizjologicznym etapem rozwoju.
Skąd biorą się gazy u niemowlęcia?
Układ trawienny niemowlęcia dopiero uczy się pracy. Jelita muszą przystosować się do trawienia mleka, a później także nowych produktów. Gazy powstają między innymi z powietrza połkniętego podczas ssania oraz z procesów zachodzących w jelitach. Naturalne bakterie jelitowe rozkładają resztki pokarmu, a produktami ubocznymi tego procesu są gazy.
Najczęstszą przyczyną ich nadmiaru jest połykanie powietrza. Sprzyjają mu:
- łapczywe picie, zwłaszcza gdy dziecko długo płakało przed karmieniem,
- nieprawidłowe przystawienie do piersi,
- zbyt szybki przepływ mleka ze smoczka,
- płacz, podczas którego niemowlę również połyka powietrze.
Po rozpoczęciu rozszerzania diety zapach gazów może się zmienić. Śmierdzące bąki nie muszą oznaczać choroby, ponieważ nowe produkty są trawione inaczej niż mleko, a bakterie jelitowe wytwarzają inne związki. Sama zmiana zapachu nie jest powodem do rezygnacji z rozszerzania diety.
Niepokój może budzić dopiero współwystępowanie innych objawów, takich jak biegunka, wymioty, pokrzywka, kaszel, zaparcia lub wyraźne pogorszenie samopoczucia. Wtedy przyczyną może być nadwrażliwość pokarmowa albo nietolerancja, ale rozpoznanie powinien postawić pediatra. Nie eliminuj samodzielnie całych grup produktów z diety dziecka ani swojej diety podczas karmienia piersią.
Jak ograniczyć połykanie powietrza podczas karmienia?
Technika karmienia często wpływa na ilość gazów bardziej niż sama częstość ich oddawania. Przy każdym posiłku zwróć uwagę na kilka elementów:
- Zareaguj na wczesne sygnały głodu – karmienie, zanim dziecko zacznie intensywnie płakać, zwykle ułatwia spokojne ssanie.
- Zadbaj o prawidłowe przystawienie – przy karmieniu piersią usta dziecka powinny szczelnie obejmować brodawkę i dużą część otoczki. Jeśli masz wątpliwości, skonsultuj technikę z doradcą laktacyjnym.
- Ustaw butelkę tak, aby smoczek był wypełniony mlekiem – ogranicza to zasysanie powietrza. Przy zbyt szybkim przepływie można omówić dobór smoczka o wolniejszym przepływie.
- Rób przerwy na odbijanie – nie tylko po posiłku, lecz także w jego trakcie, gdy dziecko pije szybko, odrywa się od smoczka lub zaczyna się wiercić.
Butelka antykolkowa może być jednym z rozwiązań, ale nie zastąpi prawidłowej pozycji i spokojnego tempa karmienia. Przy bardzo silnym wypływie mleka z piersi pomocna bywa konsultacja laktacyjna, ponieważ dziecko może wtedy pić łapczywie i połykać więcej powietrza.
Co można zrobić, gdy gazy powodują ból?
Jeżeli dziecko jest niespokojne, podkurcza nogi lub ma wzdęty brzuszek, możesz wypróbować delikatne metody ułatwiające oddawanie gazów. Wybierz te, które maluch dobrze toleruje:
- Delikatny masaż brzucha – wykonuj okrężne ruchy zgodnie z ruchem wskazówek zegara, bez mocnego uciskania. Możesz też zastosować łagodny schemat „I Love You”.
- Pedałowanie nóżkami – połóż dziecko na plecach i powoli zginaj naprzemiennie nogi w kierunku brzucha.
- Pozycja „na samolocik” – ułóż niemowlę brzuchem na swoim przedramieniu, podtrzymując głowę i szyję.
- Leżenie na brzuszku pod nadzorem – rób to wyłącznie wtedy, gdy dziecko nie śpi, i nie bezpośrednio po karmieniu.
- Ciepła kąpiel lub łagodny okład – ciepło może rozluźnić mięśnie, ale okład powinien być przyjemnie ciepły, nigdy gorący.
Jeśli masaż wywołuje płacz albo dziecko wyraźnie się napina, przerwij. Niemowlęcia nie należy kłaść na brzuchu do snu. Preparaty zawierające symetykon lub probiotyki można rozważyć wyłącznie po konsultacji z pediatrą, zwłaszcza u noworodka. Nie są rozwiązaniem pierwszego wyboru przy samych, fizjologicznych gazach.
Kiedy częste gazy wymagają konsultacji?
Same bąki zwykle nie świadczą o chorobie. Znaczenie ma cały obraz: zachowanie dziecka, sposób karmienia, stolce, przyrost masy ciała i objawy towarzyszące. Pomocne porównanie wygląda tak:
| Objaw | Fizjologia | Kiedy udać się do lekarza |
|---|---|---|
| Brzuch | Może być chwilowo wzdęty, ale między epizodami pozostaje miękki. | Jest stale twardy, mocno napięty lub wyraźnie powiększony. |
| Zachowanie | Dziecko ma okresy spokoju, je i daje się uspokoić. | Występuje nieustający, gwałtowny płacz, wyraźna senność albo brak apetytu. |
| Stolec | Zmiana zapachu po nowych pokarmach bez innych niepokojących objawów. | Pojawia się krew, uporczywa biegunka, nasilone zaparcia lub brak stolca połączony z bólem. |
| Inne objawy | Brak gorączki, uporczywych wymiotów i pogorszenia ogólnego stanu. | Gorączka, powtarzające się lub gwałtowne wymioty, objawy odwodnienia albo brak przyrostu masy ciała. |
Szczególnie szybko skontaktuj się z lekarzem, gdy niemowlę ma mniej niż 3 miesiące i temperaturę 38°C lub wyższą. Natychmiastowej pomocy wymagają także trudności z oddychaniem, obrzęk twarzy lub gwałtowne pogorszenie stanu dziecka.
Gazy mogą towarzyszyć kolce, ale nie są z nią tożsame. Kolka oznacza długie, trudne do ukojenia epizody płaczu u poza tym zdrowego dziecka, często występujące o podobnej porze dnia. Jeśli dolegliwości powtarzają się albo budzą wątpliwości, pediatra pomoże odróżnić kolkę od zaparć, nietolerancji lub innej przyczyny.
Najczęściej niemowlak często puszcza bąki dlatego, że jego jelita dojrzewają, a podczas karmienia połyka powietrze. Spokojne karmienie, prawidłowe przystawienie, odbijanie i delikatne ćwiczenia zwykle wystarczają, by zmniejszyć dyskomfort. Najważniejsza pozostaje obserwacja dziecka i jego przyrostu masy ciała.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.
